KAPADOKYA'DA YIKILAN SADECE BİR PERİBACASI MI?

Dün Göreme'de yaşanan acı olay hepimizi derinden üzdü. Hayatını kaybedenlere Allah'tan rahmet, yakınlarına başsağlığı diliyorum. Ben yıllardır bu topraklarda yaşayan, Kapadokya'nın dününü de bugününü de bilen bir insan olarak bazı düşüncelerimi paylaşmak istiyorum. Bana göre bu yıkımı yalnızca yağmura bağlamak yeterli değildir. Bu olayın arkasında araştırılması gereken pek çok etken olduğunu düşünüyorum: 1. Son yıllarda değişen yağış düzeni ve yoğun yağmurların tüf kaya yapısı üzerindeki etkileri. 2. Vadilerde kontrolsüz biçimde dolaşan yüzlerce ATV'nin oluşturduğu toz, titreşim ve doğal aşınma. 3. Safari ciplerinin hassas vadilerimizde yarattığı yoğun trafik ve olası tahribat. 4. Özellikle sabah saatlerinde balon turizmiyle birlikte artan araç trafiğinin oluşturduğu toz ve titreşim. 5. Bölgemizde yapılan barajların ve değişen su dengesinin nem ve kaya yapısı üzerindeki olası etkileri. 6. Kapadokya'nın jeolojik yapısını, tarihini, kültürünü ve hassasiyetlerini yeterince tanımayan insanların yönetim ve karar mekanizmalarında yer alması. 7. Peribacalarının içinde ve çevresinde düzenlenen yüksek sesli müzikli eğlenceler ve partilerin oluşturduğu ses ve titreşimlerin hassas tüf kaya yapısı üzerindeki olası etkileri. Bütün bu etkenlerin bilimsel olarak araştırılması gerektiğine inanıyorum. BİR BAŞKA ACI GERÇEK DE ŞU: Daha düne kadar ahır olarak kullanılan mekânların bugün turistik işletmelere dönüşmesi elbette bir gelişmedir. Ancak dünün ahır sahiplerinin bugün kendilerini bölgenin tek akıl sahibi ve karar mercii olarak görmeleri, Kapadokya'nın karşı karşıya olduğu önemli sorunlardan biridir. Bazı kişilerin bitmek bilmeyen kazanma hırsı, doyumsuzluğu ve açgözlülüğü, bölgenin doğal ve tarihî dokusunu koruma sorumluluğunun önüne geçmiştir. Asıl düşündürücü olan, Kapadokya'nın bozulmasında payı olan bazı kişilerin bugün yine Kapadokya'nın geleceği hakkında söz sahibi olmalarıdır. Elbette herkes ticaret yapabilir, turizmden kazanç sağlayabilir. Ancak ticaret yapmak, bir bölgenin doğal ve tarihî mirasını koruyacak bilgiye ve bilince sahip olmak anlamına gelmez. Kapadokya'nın kaderi, yalnızca buradan ne kadar para kazanılacağını düşünenlerin eline bırakılamaz. KORUMAK, YIKILMASINI SEYRETMEK DEĞİLDİR! Bir tarihî eseri, bir peribacasını korumak, ona hiç dokunmadan yıkılmasını seyretmek değildir. Bu kayaların içinde insanlar yüzyıllarca yaşadı. Eğer bugün de yaşamaya devam etselerdi çatlakları onarır, düşen taşları yerine koyar, tehlikeli yerleri destekleyerek yaşam alanlarını korumaya çalışırlardı. Bugün ise bir taşın yerine konulması bile sayısız izin ve prosedüre bağlı. Ama kayalar çatlıyor, eski odalar açığa çıkıyor, yağmur suları yarıklara doluyor. Biz de bunları doğal oluşum diyerek seyrediyoruz. Bir taraftan "Dokunmayın!" deniliyor, diğer taraftan insanların bu yapıların içine girmesine, üzerlerinde dolaşmasına ve çevrelerinde yoğun turizm faaliyetleri yürütülmesine izin veriliyor. Bu nasıl bir koruma anlayışıdır? Yetki de sizde, bütçe de sizde. O hâlde bilim insanları, jeologlar ve restorasyon uzmanlarıyla birlikte gerekli yerleri uygun yöresel malzemelerle desteklemek, çatlakları bilimsel yöntemlerle onarmak ve tehlikeleri önlemek de sizin göreviniz. Sizin göreviniz arazide fotoğrafçı peşinde koşmak değil, o fotoğrafçıların yıllardır belgelediği tarihî ve doğal mirası korumaktır! Dünyada tarihî eserlerin nasıl korunduğuna bakın. İngiltere'deki Stonehenge gibi binlerce yıllık anıtların korunması için alınan önlemleri inceleyin. Elbette her kayaya rastgele müdahale edilemez. Ancak bilimsel koruma, restorasyon ve gerekli güçlendirme çalışmalarıyla riskleri azaltmak mümkündür. Hem Kapadokya'dan para kazanıp hem de korunması gerektiğinde "Doğal oluşum, dokunamayız!" demek büyük bir çelişkidir. Doğaya saygı göstermek başka, ihmali doğallık adı altında savunmak başkadır. KAPADOKYA BİZE MİRAS DEĞİL, EMANETTİR! Kapadokya yalnızca para kazanılacak bir turizm merkezi değildir. Burası milyonlarca yılda oluşmuş, binlerce yıllık insanlık tarihini barındıran, dünyada eşi benzeri olmayan bir mirastır. Biz bu mirasın sahibi değil, emanetçileriyiz. Dünkü yıkımın gerçek nedenleri bilim insanları tarafından bütün yönleriyle araştırılmalıdır. Yağışın yanında insan faaliyetlerinin, araç trafiğinin, su dengesindeki değişimlerin, yüksek sesli etkinliklerin ve yönetim kararlarının etkisi olup olmadığı da incelenmelidir. Çünkü bugün bir peribacası yıkılır, yarın bir vadi yok olur. Ve biz hâlâ yalnızca seyretmeye devam edersek gelecek nesillere anlatacak bir Kapadokya'mız kalmayabilir. Kapadokya'yı korumak, onu yalnızca sevmekle değil, anlamakla mümkündür. Korumak yalnızca yasak koymak değil, sorumluluk almaktır! Ali Yıldırım Fotoğrafçı