KAPADOKYA’DA TARİHİ MİRASA İŞ MAKİNESİ DARBESİ!

Binlerce yıllık kaya kilise ve doğal oluşumlar nasıl bu hale getirildi? Bilimsel inceleme yapılmadan gerçekleştirilen müdahale tepki çekti.

NEVŞEHİR – Nevşehir’in Göreme beldesinde, Açık Hava Müzesi girişinde bulunan tarihi kaya kilisenin yamacındaki kaya oluşumlarının iş makineleriyle kırılması kamuoyunda büyük tepkiye neden oldu.

Bölgenin binlerce yıllık kültürel ve doğal mirasına yönelik müdahalenin hangi bilimsel raporlara ve izinlere dayanılarak gerçekleştirildiği sorusu gündeme geldi. 29 Ekim 2026 tarihinde Göreme Açık Hava Müzesi girişinde, otopark olarak kullanılan alanın üst kısmında bulunan 4898 parselde meydana gelen kaya düşmesi sonucu yaşanan can kaybı, tüm ülkemizi derin üzüntüye boğdu

Ancak yaşanan elim olayın ardından gerçekleştirilen müdahale, bu kez Kapadokya'nın eşsiz tarihi ve doğal mirasının korunması konusunda ciddi soru işaretlerini beraberinde getirdi.

Birinci derece doğal ve birinci derece arkeolojik sit alanında bulunan, UNESCO tarafından da koruma altındaki Kapadokya'nın bu eşsiz oluşumlarına müdahale edilirken bilimsel, teknik ve koruma ilkelerinin esas alınması hayati önem taşımaktadır.

Kapadokya'da tarihi kiliselerin, peribacalarının ve kaya oluşumlarının korunması, güçlendirilmesi ve gelecek nesillere aktarılması için Kapadokya Alan Başkanlığı tarafından geçmişte çok sayıda çalışma gerçekleştirilmiş, benzer çalışmaların bir kısmı da halen sürdürülmektedir.

PEKİ, BU OLAYDA NEDEN AYNI HASSASİYET GÖSTERİLMEDİ?

Peribacası ve kaya kilise gibi anıtsal oluşumlara müdahale edilirken öncelikle kayaya en az müdahaleyi esas alan bilimsel bir yaklaşım benimsenmelidir.

Riskli olduğu bilimsel raporlarla ortaya konulan oluşumlarda, öncelikle spanzet gibi sistemlerle çevresel sargılama yapılarak geçici emniyet tedbirleri alınmalıdır.

Ardından hasar analiz paftaları ve müdahale projeleri hazırlanmalı, uygulanacak yöntemler bilimsel veriler ışığında belirlenmeli ve Kapadokya Alan Komisyonunun onayı sonrasında saha uygulamalarına geçilmelidir.

Nitekim geçmişte bir peribacasının şapkası üzerinde bulunan serbest durumdaki kaya parçasının kaldırılması için dahi alternatif müdahale yöntemlerinin araştırılması istenmiş, bilimsel çalışmalar tamamlanmadan kaya parçasının alınmasına izin verilmemiştir.

Bu hassasiyet, Kapadokya'nın korunması konusunda geçmişte ortaya konulan yaklaşımın somut bir örneğidir.

ANCAK BU KEZ NE OLDU?

İddialara ve sahadaki müdahale biçimine göre, gerekli bilimsel çalışmalar ve müdahale projeleri tamamlanmadan, paletli ekskavatörün ucuna takılan kırıcıyla tarihi kaya kilisenin yamacındaki kaya oluşumları kırılarak ortadan kaldırıldı.

Binlerce yılın doğal süreçleri ve insan emeğiyle günümüze ulaşmış bir kültürel mirasın, ağır iş makinelerinin kontrolsüz müdahalesiyle tahrip edilmesi kabul edilmesi güç bir durumdur.

Can kaybıyla sonuçlanan bir olayın ardından elbette öncelik insan hayatının korunması ve yeni risklerin ortadan kaldırılmasıdır.

Ancak can güvenliğini sağlamak ile binlerce yıllık kültürel ve doğal mirası korumak birbirinin alternatifi değildir. Her iki sorumluluk da bilimsel yöntemlerle ve gerekli koruma ilkeleri gözetilerek yerine getirilmelidir.

Kapadokya yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin de ortak mirasıdır. Bu nedenle yapılan müdahalenin hangi teknik raporlara, hangi proje ve izinlere dayandığı, alternatif koruma yöntemlerinin değerlendirilip değerlendirilmediği ve uygulama kararının kimler tarafından alındığı açıklığa kavuşturulmalıdır.

KAPADOKYA'NIN KORUNMASI, TARİHİ DEĞERLERİN İŞ MAKİNELERİYLE ORTADAN KALDIRILMASINA GÖZ YUMMAK DEĞİL; EN ZOR KOŞULLARDA DAHİ BU MİRASI YAŞATACAK BİLİMSEL VE SORUMLU ÇÖZÜMLERİ ÜRETMEKTİR.

Kamuoyunun beklentisi açıktır: Bu müdahalenin tüm yönleriyle incelenmesi, varsa ihmallerin ortaya çıkarılması ve sorumluluğu bulunan kişiler hakkında gerekli işlemlerin yapılmasıdır.

Çünkü kaybedilen yalnızca bir kaya oluşumu değildir. Kapadokya'nın binlerce yıllık tarihinden bir parçadır.